سه شنبه,6 اسفند 1389 ساعت 22:04:55

تعداد بازديد(799)

ROP چیست ؟

رتینوپاتی ( آسیب شبکیه )در نوزادان نارس یکی از اختلالات  مربوط به چشم می باشد که در اثر عدم تکامل طبیعی عروق خونی شبکیه در نوزادان نارس ایجاد می شود .قبلاً تصور مي شد که دریافت اکسيژن زياد علت اوليه این آسیب باشد ولی اخيراً محققان نشان دادند، که ميزان اکسيژن فقط نقش عامل کمکي ر ا در پيشرفت اين بیماری دارد ولی علت ایجاد آن نیست . دو عامل اصلی ایجاد بیماری عبارتند از :

·         وزن تولد کمتر از 1500 گرم 

·         سن حاملگی کمتر از 32 هفته

امروزه با پیشرفت علم و انجام مراقبت های مدرن شانس زنده ماندن نوزادان نارس نسبت به قبل افزایش یافته است و در نتیجه نوزادان با وزن زیر 1000 گرم بیشتر زنده می مانند. پس به همان نسبت خطر ابتلا به ROP  نیز افزایش یافته است. ROPمی تواند در نهایت به کوری بینجامد .اما خوشبختانه این بیماری قابل پیشگیری است. تحقیقات نشان می دهد از  40-20 در صد نوزادان نارس که ROP داشته اند در حدود 7-3 در صد به کوری مبتلا شده اند . پس تمام نوزادان نارس دچار این عارضه  نمی شوند و در اکثر موارد با درمان مناسب و زود هنگام می توان بینایی نوزاد را حفظ کرد . وجود ROP در یک چشم خیلی نادر است و معمولا این بیماری هر دو چشم را مبتلا می کند. اما ممکن است در یک چشم در مقایسه با چشم مقابل شدید تر باشد .

ساختمان چشم در حالت طبیعی :

کره چشم از سه لایه تشکیل شده که ازخارج به داخل عبارتند از:

1-Sclera یا صلبیه: لابه سفید رنگی است که اطراف کره چشم را می پوشاندو در قسمت جلوی چشم تبدیل به قرنیه می شود .  قرنیه لایه شفافی است که به نور اجازه عبور می دهد .

2-Uvea  لایه یووآ: شامل عنبیه-جسم مژگانی و مشیمیه می باشد.  عنبیه قسمت رنگی چشم بوده ومیزان نور وارد شده به چشم را کنترل می کند. جسم مژگانی ترشح مایع چشم را بر عهده دارد و مشیمیه لایه پراز عروق خونی بوده و کار تغذیه لایه های چشم را برعهده دارد.

3-Retina یا شبکیه : داخلی ترین لایه بوده و حاوی لایه حسی و پیگمانته می باشد . این لایه از سلول های حساس به نور ساخته شده که تصاویر نورانی را به پیام عصبی تبدیل کرده و از طریق عصب بینائی به مغز می فرستد و باعث بینائی می شوند .

چشم دارای غشای مخاطی به نام ملتحمه است که سطح داخل پلک و صلبیه را می پوشاند و    ما نند سدی چشم را در مقابل عوامل خارجی محافظت می کند و تغذیه چشم را هم بر عهده دارد .

در شبکیه  تا سن قبل از هفته 16  جنینی عروق خونی وجود ندارد . از آن به بعد رگ های خونی شروع به رشد می کنند .

v      نحوه ایجاد:

همانطوری که قبلا گفته شد رشد عروق خونی شبکیه از سن هفته 16 جنینی شروع و تا بعد از تولد در نوزادان فول ترم ادامه خواهد داشت . در نوزادان نارس این فرایند تکاملی٬ مختل بوده و عروق به صورت غیر طبیعی رشد می کنند .  این اختلال که  به علت عدم رسیدن اکسیژن کافی به شبکیه ایجاد می شود  به نام نئو واسکولاریزاسیون  عروقی هم نامیده می شود .

v      علائم و نشانه ها :

این اختلال علامتی در ظاهر چشم ایجاد نمی کند و فقط بر بینایی نوزاد تاثیر می گذارد  و از آنجا که نوزاد ان مانند افراد بزرگسال  نمی توانند مشکل خود را بیان کنند پس تشخیص این مشکل در نوزادان پر خطر بر عهده تیم در مانی و والدین نوزادان می باشد .

v      نوزادان در خطر این بیماری :

·         وزن تولد کمتر از 1500 گرم

·         نیاز به اکسیژن در هفته اول تولد 

·         نوزادان مبتلا به بیماری های شدید و جدی نظیر عفونت های شدید ، عفونت خونی ، خونریزی مغزی

·         نوزادان متصل به دستگاه تنفس مصنوعی

·         نوزادان با سابقه دریافت خون

·         نوزادان دچار کم خونی

·         نوزادانی که تحت فتو تراپی قرار گرفته اند .

در کودکان بزرگتر هم که قبلا ROP در آنها تشخیص داده نشده بایستی در صورت مشاهده یکی از موارد زیر تحت معاینه چشم قرار بگیرند :

·         نگه داشتن اشیا نزدیک چشم

·         پلک زدن و یا بستن و یا تنگ کردن یک چشم و بی میلی در استفاده از یک چشم

·         کاهش ناگهانی بینائی

·         انحراف در چشم

v      تشخیص و غربالگری  :

معمولا در 4 تا 6 هفته اول بعد از تولد نوزادان نارس  توسط یک چشم پزشک با افتالموسکوپ (دستگاهی برای معاینه ساختمان های داخلی چشم )تحت معاینه چشمی  قرار می گیرند. قبل از معاینه از داروهای چشمی (قطره چشمی) جهت گشاد کردن مردمک ها استفاده می شود . گاهی ممکن است از برخی قطرات چشمی نیز که به عنوان بی حسی موضعی به کار می روند استفاده شود . صرف نظر از این که نوزاد به درمان نیاز دارد یا نه بایستی مجددا در فواصلی که توسط چشم پزشک تعیین می شود نوزاد تحت معاینه مجدد قرار بگیرد.

هدف اصلی از غربالگری و معاینه تمام  نوزادان نارس از  نظر ROP  درمان به موقع است . تمام نوزادان پر خطر از نظر ROP که لیست آنها در بالا ذکر شده است حتما باید تحت معاینه قرار بگیرند .

معاینه چشم در 4 هفته اول تولد انجام شده و سپس در هفته های 37 -   35 و  42 - 39 هم مجددا تکرار خواهد شد . همچنین لازم است معاینه مجدد بعد از یک سالگی و سال سوم زندگی نیز صورت گیرد .

v      درمان  :

    1- کرایو تراپی ( منجمد کردن قسمتی از شبکیه ) : در این روش با استفاده از سرما عروق      غیر طبیعی شبکیه را از بین برده  و از انتشار آن جلو گیری می کنند . کرایو تراپی تحت بی حسی موضعی یا بیهوشی عمومی انجام می شود . اکثر پزشکان به علت دردناک بودن این روش ،  بیهوشی عمومی را به بی حسی موضعی ترجیح می دهند .

عوارض کرایو تراپی :

·         کاهش ضربان قلب و تعداد تنفس

·         تورم و ترشحات چشم

·         قرمزی چشم

2- لیزر تراپی : این روش درمانی بهتر از کرایو تراپی است. زیرا در مقایسه با آن اثرات بهتر و عوارض کمتری دارد . امروزه از این روش  به عنوان درمان اصلی ROP استفاده می شود .

 محاسن لیزر تراپی :       

-نیاز کمتر به بیهوشی

- درد کمتر

- تورم و آسیب کمتر  چشم

-  کاهش کمتر در ضربان قلبی و تعداد تنفس

هر دو روش درمانی کرایو تراپی و لیزر تراپی باعث ایجاد زخم های دائمی در شبکیه می شوند ولی هر دو روش در درمان بیماری موثرند . 

3- جراحی :

در موارد شدید تر جراحی انجام می گیرد.

به طور خلاصه در مان ROP بسته به شرایط بیماری دارد :

1-در درگیری خفیف : درمان نیاز نیست. فقط باید تحت کنترل و مراقبت باشد.

2- در درگیری متوسط : درمان با لیزر تراپی

3- در موارد شدید : درمان جراحی

با توجه به احتمال بروز عوارض تاخیری ROP   مانند تنبلی چشم ، نزدیک بینی ، آب سیاه  و برخی مشکلات دیگر بهتر است نوزادان دچار مشکل  ROP  بعد از درمان هر سال یک بار و تا رسیدن به سنین جوانی تحت معاینه چشم قرار گیرند .  

ارسال خبر	نسخه قابل چاپ	بازگشت